صنایع دستی در کردستان مسیر خودباوری و اشتغال پایدار را برای زنان خانه‌دار هموار می‌کند

سنندج – در چشم‌انداز اقتصادی کنونی که چالش‌های بیکاری و نیاز به اشتغال‌زایی پایدار بیش از پیش احساس می‌شود، صنایع دستی به عنصری حیاتی برای توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی زنان، به‌ویژه در مناطق کمتر توسعه‌یافته تبدیل شده است. داستان لیلا کریمی، بانوی هنرمند سنندجی، نمادی الهام‌بخش از این پتانسیل عظیم است که نشان می‌دهد چگونه می‌توان با تکیه بر هنرهای سنتی، نه‌تنها فرصت‌های شغلی ایجاد کرد بلکه حس خودباوری و استقلال مالی را در میان ده‌ها زن خانه‌دار در کردستان پرورش داد.

<br>

صنایع دستی کردستان: پتانسیل نهفته برای توانمندسازی زنان

کردستان، استانی غنی از فرهنگ و هنر، همواره مهد تولید انواع صنایع دستی بوده است. این هنرهای بومی که ریشه در تاریخ و اصالت منطقه دارند، امروزه نقشی فراتر از حفظ میراث فرهنگی ایفا می‌کنند. در سال‌های اخیر، صنایع دستی به ابزاری قدرتمند برای اشتغال‌زایی زنان، به‌ویژه در روستاها و شهرهای کوچک استان تبدیل شده‌اند. زنانی که با وجود محدودیت‌های اجتماعی و اقتصادی، با خلاقیت و پشتکار خود، نه تنها برای خود درآمد پایدار خلق کرده‌اند بلکه در پایداری هنرهای اصیل ایرانی نیز سهیم بوده‌اند. با این حال، فقدان حمایت‌های ساختاریافته، دسترسی محدود به بازار و ضعف در بازاریابی، مانع از شکوفایی کامل این ظرفیت‌ها شده است؛ چالش‌هایی که با حمایت دولتی، ایجاد بازارچه‌های دائمی، آموزش‌های تخصصی و تسهیلات کم‌بهره قابل رفع هستند.

لیلا کریمی؛ الگویی در کارآفرینی و احیای صنایع دستی

لیلا کریمی، بانوی هنرمند و کارآفرین سنندجی، بیش از ۱۷ سال است که زندگی خود را وقف منجوق‌دوزی، خامه‌دوزی، و طراحی و دوخت لباس‌های کردی و سنتی کرده است. او مسیر پر فراز و نشیبی را از یک هنرمند خانگی تا یک کارآفرین موفق پیموده است. خانم کریمی که مادر چهار فرزند است، پس از تجربه موفق یک کارگاه در شهر، به دلیل مسئولیت‌های خانوادگی و شرایط دوران کرونا، فعالیت‌های خود را به محیط خانه منتقل کرده و با بهره‌گیری هوشمندانه از فضای مجازی، محصولات دست‌ساز خود را به فروش می‌رساند. این رویکرد به او امکان داده است تا ضمن حفظ فعالیت هنری و کارآفرینی، در کنار خانواده نیز حضور داشته باشد. پشتکار او مثال‌زدنی است؛ از روزهایی که در دوختن ابتدایی مشکل داشت و مورد تمسخر قرار می‌گرفت، تا امروز که توانایی تولید ماهانه تا ۳۰۰ قلم کار را داراست.

چالش‌ها و فرصت‌های بازار صنایع دستی کردستان

بانو کریمی تاکنون بیش از ۶۰ هنرجو را از شهرهای مختلف کردستان نظیر سنندج، دهگلان، مریوان و روستاهای اطراف آموزش داده است. او معتقد است در صورت دریافت حمایت‌های لازم و تقویت بازار فروش، ظرفیت مدیریت یک مجموعه ۵۰ نفره و توانمندسازی ده‌ها خانواده دیگر را دارد. اما نکته قابل تأمل در تجربه او، تفاوت در استقبال بازار داخلی و خارجی است. با وجود اینکه هنرهای سنتی بخشی جدایی‌ناپذیر از هویت فرهنگی کردستان هستند، خانم کریمی از کم‌توجهی بازار سنندج به صنایع دستی گلایه دارد. در مقابل، مشتریان بسیاری از شهرهای دیگر ایران از جمله کرمانشاه، بانه، جوانرود، همدان و حتی شهرهای فارس‌نشین، و همچنین از سلیمانیه عراق، خواهان محصولات او هستند. این استقبال گسترده، به دلیل «اصالت فرهنگی، رنگ‌بندی شاد و پوشیدگی لباس کردی» است که ترکیبی از متانت، زیبایی و هویت را به نمایش می‌گذارد و به خوبی بیانگر ارزش هنری و فرهنگی بالای این صنایع دستی است.

گسترش هنر صنایع دستی، تقویت بنیان خانواده و میراث فرهنگی

نکته برجسته در رویکرد لیلا کریمی، آموزش رایگان هنر به زنان علاقه‌مند است. او بر این باور است که انتقال هنر، بزرگترین خدمت فرهنگی محسوب می‌شود؛ زیرا گسترش این مهارت‌ها نه تنها به حفظ میراث فرهنگی کشور کمک می‌کند، بلکه به تقویت مالی خانواده‌ها نیز منجر می‌شود. این بانوی هنرمند نقش حضور زنان در عرصه تولیدات هنری را در تقویت بنیان خانواده بسیار مهم می‌داند: "وقتی یک زن می‌تواند از هنر خود درآمد داشته باشد، احساس ارزشمندی بیشتری پیدا می‌کند و خانواده نیز ثبات اقتصادی و روحی بهتری تجربه می‌کند." این استقلال مالی، نه تنها به بهبود معیشت، بلکه به افزایش اعتماد به نفس و مشارکت اجتماعی زنان نیز یاری می‌رساند.

راهکارهای توسعه پایدار صنایع دستی و نقش آن در اقتصاد منطقه

تجربه موفق لیلا کریمی، نقشه راهی برای مسئولین و نهادهای حمایتی است تا با برنامه‌ریزی هدفمند، از ظرفیت بی‌بدیل صنایع دستی در کردستان و سایر نقاط کشور برای توانمندسازی زنان بهره‌برداری کنند. برای تحقق توسعه پایدار در این بخش، اقدامات زیر ضروری به نظر می‌رسد:

ایجاد و تقویت بازارهای فروش:

راه‌اندازی بازارچه‌های دائمی فروش در شهرهای مختلف و مناطق توریستی.

توسعه بسترهای آنلاین و پلتفرم‌های مجازی برای معرفی و فروش صنایع دستی در سطح ملی و بین‌المللی.

حمایت‌های مالی و آموزشی:

ارائه تسهیلات مالی کم‌بهره و بیمه هنرمندان.

برگزاری دوره‌های آموزشی حرفه‌ای و کارگاه‌های تخصصی برای ارتقاء کیفیت و تنوع محصولات.

ترویج و بازاریابی:

برگزاری نمایشگاه‌های تخصصی و جشنواره‌های فرهنگی در سطح ملی و منطقه‌ای برای معرفی و ترویج این هنرها.

حمایت از بسته‌بندی مناسب و برندسازی برای افزایش رقابت‌پذیری محصولات.

صنایع دستی با کمترین هزینه، می‌تواند به یکی از مؤثرترین مسیرهای اشتغال‌زایی تبدیل شود و به توسعه اقتصادی، کاهش آسیب‌های اجتماعی، ارتقای هویت فرهنگی و تقویت مشارکت زنان در جامعه منجر شود. مسیری که موفقیت آن، بدون همراهی دستگاه‌های اجرایی، نهادهای فرهنگی، بخش خصوصی و آحاد مردم به سرانجام نخواهد رسید.

استودیو خبرهای کوتاه