سمیرا حیدرخانی
استان زنجان، با وجود موقعیت برجسته خود در صنعت نساجی کشور، در زمینه تولید و عرضه پوشاک عفیفانه با طراحیهای ایرانی و اسلامی با محدودیتهای قابل توجهی دست و پنجه نرم میکند. این وضعیت، در گفتگو با حجتالاسلام سجاد ناصر، دبیر ستاد امر به معروف و نهی از منکر استان زنجان، مورد بررسی قرار گرفته و مهمترین دلیل آن، ضعف در تعامل و هماهنگی میان دستگاههای متولی و اجرایی اعلام شده است. این چالشها نه تنها مانع از شکوفایی ظرفیتهای داخلی میشوند، بلکه نیاز جامعه به جایگزینهای مناسب برای پوشش متعارف را نیز بیپاسخ میگذارند.
پوشش عفیفانه؛ ضرورتی اجتماعی فراتر از انتخاب فردی
موضوع پوشش و عفاف، از دیدگاه مسئولان فرهنگی، صرفاً یک انتخاب شخصی نیست؛ بلکه پدیدهای اجتماعی و فرهنگی است که ابعاد گستردهای دارد و بر سلامت روانی و امنیت اجتماعی جامعه تأثیر مستقیم میگذارد. حجتالاسلام ناصر با تأکید بر این نکته، اظهار میدارد که رعایت حدود پوشش و هنجارهای اجتماعی، مسئولیت همگانی را میطلبد و نمیتوان آن را به حوزه فردی محدود کرد. وی با اشاره به اینکه در بسیاری از کشورهای توسعهیافته نیز مقررات سختگیرانهای برای پوشش در اماکن عمومی و آموزشی وجود دارد، افزود:
حجاب، ریشهای عمیق در تاریخ و تمدن کهن ایران دارد و در آثار باستانی همچون کتیبههای هخامنشی نیز نمود پیدا کرده است.
تجربه کشورهای غربی نیز نشان میدهد که برهنگی و بیقیدی در پوشش، عواقب ناگوار اجتماعی و خانوادگی به دنبال دارد و موج بازگشت به پوشش مناسب در آن جوامع آغاز شده است.
این دیدگاه نشان میدهد که مقابله با جریانسازیهای فرهنگی نیازمند رویکردی جامع است که فراتر از کار صرفاً فرهنگی و با ابزارهای قانونی نیز همراه باشد.
زنجان، قطب نساجی با خلأ تولید پوشاک عفیفانه
تناقض اصلی در استان زنجان اینجاست که با وجود برخورداری از جایگاه "قطب نساجی کشور" و دسترسی به مواد اولیه، نیروی کار متخصص و زیرساختهای لازم، سهم تولیدکنندگان پوشاک عفیفانه با طراحی ایرانی و اسلامی در این استان بسیار ناچیز است. این موضوع در حالی است که فراهم آوردن جایگزینهای زیبا، با کیفیت و در دسترس برای مردم، از جمله وظایف نهادهای متولی در حوزه عفاف و حجاب محسوب میشود. ضعف حمایت از تولیدکنندگان، نبود فضای رقابتی و عدم ایجاد سازوکارهای مناسب برای عرضه، از جمله مهمترین موانع در این مسیر هستند.
چالشهای پیش روی تولیدکنندگان پوشاک عفیفانه در زنجان:
عدم حمایت عملی و ایجاد فضای رقابتی سالم.
محدودیت در دسترسی به بازار و فروشگاههای اختصاصی پوشاک عفیفانه.
تهدید ناشی از قاچاق پوشاک که به تولید داخلی ضربه میزند.
مذاکراتی برای ایجاد نمایشگاه دائمی عرضه کالای عفیفانه با شهرداری، شورای شهر و اداره ارشاد صورت گرفته، اما اقدامات انجام شده هنوز کافی نبوده و پیشرفت جدی در این زمینه حاصل نشده است.
ضعف تعامل دستگاهها و ضرورت تقویت نظارت بر ترویج فرهنگ عفاف
یکی از انتقادات اساسی دبیر ستاد امر به معروف و نهی از منکر زنجان، به ضعف تعامل و هماهنگی میان دستگاههای اجرایی و فرهنگی است. علیرغم تعیین وظایف مشخص برای بیش از بیست دستگاه در اسناد بالادستی، بسیاری از ناهنجاریهای پوششی و فرهنگی، ریشه در نبود نظارت کافی در اماکن عمومی، پارکها، آموزشگاهها و مراکز تفریحی دارد. این وضعیت، حس ناامنی را در خانوادهها تشدید کرده و منجر به کاهش حضور آنها در فضاهای شهری میشود.
اقدامات لازم برای بهبود وضعیت:
تشکیل و فعالسازی قرارگاه عفاف و حجاب استانداری که طی یک سال اخیر تشکیل نشده است.
معرفی و ترویج سامانه «سو» به عنوان ابزاری مدرن برای ارتباط شفاف مردم با دستگاهها و پیگیری گزارشها.
تقویت شوراهای امر به معروف در ادارات و سازمانها، با تأکید بر اینکه امر به معروف فقط شامل پوشش نیست؛ بلکه صداقت اداری، رعایت حقوق مردم و سلامت مالی را نیز در بر میگیرد.
آگاهیبخشی و نقش جوانان در آینده پوشش عفیفانه
استان زنجان از نظر فرهنگی نسبت به برخی استانها وضعیت بهتری دارد، اما این نباید به بیتحرکی منجر شود؛ زیرا تغییرات اجتماعی با سرعت در حال رخ دادن است. بسیاری از نوجوانان و جوانان، فاقد شناخت کافی از تاریخچه پوشش، آسیبهای اجتماعی و پیامدهای کمپوششی هستند و عمدتاً تحت تأثیر فضای مجازی قرار میگیرند. ستاد امر به معروف و نهی از منکر استان زنجان، با درک این نیاز، دورههای آموزشی متنوعی از جمله «زیست عفیفانه» و «نقش حیا در سلامت خانواده» را تعریف کرده و هدفگذاری کرده است تا دستکم ۱۰ درصد جمعیت استان به این آموزشها دسترسی پیدا کنند. همچنین، بازگرداندن مساجد به جایگاه اصلی خود در محلات و تبدیل آنها به مراکز خدمات اجتماعی و حل مشکلات روزمره مردم، میتواند به تقویت انسجام اجتماعی و نهادینه شدن فرهنگ پوشش عفیفانه کمک شایانی کند.
