سمیرا حیدرخانی
خبرگزاری مهر – گروه سلامت: با توجه به اهمیت ویژه سلامت مادر و جنین در دوران بارداری، استفاده درست و هدفمند از آنتیبیوتیکها به یک اولویت حیاتی تبدیل شده است. متخصصان تاکید میکنند که در این دوره حساس، سیستم ایمنی بدن مادر بهطور طبیعی تضعیف میشود که او را در برابر انواع عفونتها آسیبپذیرتر میسازد. از این رو، دقت در تشخیص، تجویز و مصرف "آنتیبیوتیک در بارداری" از اهمیت دوچندانی برخوردار است. این گزارش تحلیلی، با بررسی چالشهای مقاومت میکروبی و پیامدهای آن، به اهمیت مصرف صحیح آنتیبیوتیک و راهکارهای پیشگیری از عفونت در دوران بارداری میپردازد.
چالش جهانی مقاومت میکروبی و لزوم دقت در مصرف آنتیبیوتیک در بارداری
مقاومت میکروبی (AMR) پدیدهای جهانی و نگرانکننده است که در آن باکتریها، ویروسها، قارچها و انگلها در طول زمان تغییر میکنند و دیگر به داروهای ضد میکروبی رایج پاسخ نمیدهند. این امر، درمان عفونتها را دشوارتر و خطر گسترش بیماریهای شدید و حتی مرگ را افزایش میدهد. در نتیجه، آنتیبیوتیکها و سایر داروهای ضد میکروبی بیاثر میشوند و مبارزه با عفونتها به چالش کشیده میشود.
دکتر مهراندخت عابدینی، متخصص زنان و زایمان، در گفتگو با خبرنگار مهر بر این نکته تاکید کرده است که مصرف صحیح "آنتیبیوتیک در بارداری" در اولویت قرار دارد. او یادآور شد که آنتیبیوتیکها تنها برای مقابله با عفونتهای باکتریایی کاربرد دارند و در برابر عفونتهای ویروسی رایج (مانند سرماخوردگی) هیچ اثری ندارند. مصرف بیرویه و نادرست این داروها نه تنها به بهبود بیمار کمکی نمیکند، بلکه به روند نگرانکننده مقاومت میکروبی دامن میزند. برای مثال، باکتری "ایکولای" که پیشتر به دارویی مانند سفکسیم حساس بود، اکنون در بسیاری موارد مقاوم شده و پزشکان را ناچار به استفاده از داروهای قویتر و گاه پرخطرتر میکند. با تضعیف سیستم ایمنی بدن مادر در بارداری، نظارت دقیق پزشکی بر مصرف این داروها حیاتیتر میشود تا از بروز مقاومت میکروبی و عوارض آن جلوگیری گردد.
اهمیت حیاتی مصرف آنتیبیوتیک در بارداری: محافظت از مادر و جنین
در دوران حساس بارداری، هدف اصلی از درمان سریع و کنترلشده عفونتها، حفاظت همزمان از جان مادر و سلامت جنین است. در صورت بروز هرگونه عفونت باکتریایی، درمان بهموقع و صحیح آن اهمیتی حیاتی پیدا میکند. تصمیم پزشک برای تجویز آنتیبیوتیک به یک خانم باردار، همواره بر اساس ضرورت پزشکی و با در نظر گرفتن ایمنی جنین صورت میگیرد. بنابراین، خودداری از مصرف دارو به تصور آسیبرسان بودن آن، میتواند خطرات جدی به همراه داشته و حتی وضعیت بیماری را تشدید کند.
تمام آنتیبیوتیکها برای دوران بارداری مشکلساز نیستند. برخی از این داروها از جمله پنیسیلینها (مانند آموکسیسیلین و آمپیسیلین)، سفالوسپورینها (مانند سفیکسیم و سفالکسین) و اریترومایسین، عموماً در دسته داروهای ایمن برای بارداری قرار میگیرند و خطری برای جنین ایجاد نمیکنند. با این حال، دستهای دیگر از آنتیبیوتیکها وجود دارند که مصرف آنها در بارداری تنها در شرایط بسیار خاص و اضطراری توصیه میشود، زیرا ممکن است منجر به بروز مشکلات شنوایی، کلیوی یا استخوانی در جنین شوند. تجویز این داروها تنها زمانی صورت میگیرد که جان مادر در اولویت بوده و خطر بیماری بسیار جدی باشد.
خودداری از مصرف "آنتیبیوتیک در بارداری" ، بهویژه در مواردی مانند عفونت ادراری یا عفونت دندانی، میتواند پیامدهای بسیار خطرناکی داشته باشد. در صورت وجود میکروبهای مهم، مصرفنکردن دارو احتمال تب بالا، گسترش عفونت و بروز عوارض شدید را افزایش میدهد. این شرایط حتی ممکن است به سقط جنین یا زایمان زودرس منجر شود؛ موضوعی که اهمیت مصرف درست و بهموقع "آنتیبیوتیک در بارداری" را دوچندان میکند.
پیامدهای جدی مصرف ناقص و خودسرانه آنتیبیوتیک در بارداری
مدیریت دارویی در دوران بارداری نیازمند ایجاد حاشیه اطمینان برای حفاظت از سلامت مادر و جنین است. مصرف خودسرانه و بیرویه "آنتیبیوتیک در بارداری" میتواند خطرناک باشد و از سوی دیگر، مصرفنکردن داروی ضروری نیز عواقب جدی دارد. بنابراین، تعادل و پایبندی کامل به نظر پزشک اهمیت اساسی دارد.
خانمهای باردار تحت هیچ شرایطی نباید اقدام به مصرف خودسرانه دارو، بهویژه آنتیبیوتیکها، کنند. استفاده بدون نیاز از این داروها میتواند آسیبزا باشد و خطر مقاومت آنتیبیوتیکی را تشدید کند. از سوی دیگر، مصرف ناقص دارو نیز پیامدهای جدی به دنبال دارد. برای مثال، اگر آنتیبیوتیک برای یک دوره پنج روزه تجویز شود اما بیمار پس از دو روز مصرف را قطع کند، این اقدام به شدت احتمال ایجاد مقاومت میکروبی را افزایش میدهد. در چنین شرایطی، در صورت بازگشت عفونت، همان آنتیبیوتیک اولیه دیگر اثرگذار نخواهد بود و پزشک ناچار به تجویز داروهای قویتر و پرخطرتر خواهد شد. قطع زودهنگام دارو، تأخیر در شروع درمان و مصرف نامنظم "آنتیبیوتیک در بارداری"، هم برای مادر و هم برای جنین خطرساز است. به همین دلیل توصیه میشود دارو دقیقاً مطابق نسخه پزشک و در طول دوره کامل درمان مصرف شود و از هرگونه استفاده بیمورد یا غیرضروری از آنتیبیوتیکها خودداری گردد. این رویکرد، علاوه بر افزایش اثربخشی درمان، از بروز مقاومت میکروبی و عوارض احتمالی در دوران بارداری پیشگیری میکند.
استراتژیهای پیشگیری از عفونت و کاهش نیاز به آنتیبیوتیک در دوران بارداری
بهترین رویکرد برای مدیریت مصرف "آنتیبیوتیک در بارداری"، پیشگیری از بروز عفونتهاست. با رعایت نکات بهداشتی و توصیههای پزشکی، میتوان تا حد زیادی نیاز به این داروها را کاهش داد:
رعایت بهداشت فردی و غذایی: شستوشوی منظم دستها، استفاده از غذاهای تهیهشده به روشهای بهداشتی، و شستوشوی کامل میوهها و سبزیجات از توصیههای اصلی است.
واکسیناسیون: نقش مهمی در حفظ سلامت مادران باردار دارد.
واکسن آنفولانزا برای تمام زنان باردار از شهریور تا پایان اسفند، در هر هفته از بارداری توصیه میشود. این موضوع برای مادرانی که دیابت، فشار خون بالا یا بیماریهای زمینهای دارند، اهمیت بیشتری دارد.
پیش از بارداری نیز باید وضعیت ایمنی بدن نسبت به بیماریهایی مانند آبلهمرغان بررسی شود. در صورتی که آنتیبادی محافظتی وجود نداشته باشد، تزریق واکسن واریسلا پیش از بارداری توصیه میشود و زنان باید دو ماه پس از واکسیناسیون برای بارداری اقدام کنند.
استفاده از ماسک: یکی از راههای مهم کاهش انتقال ویروسها، بهویژه در فضاهای عمومی، وسایل حملونقل و تجمعات است. تجربه دوران کرونا نشان داد که رعایت این نکات موجب کاهش موارد سرماخوردگی نیز میشود. یادآوری این نکته ضروری است که سرماخوردگی یک بیماری ویروسی است و نیازی به مصرف آنتیبیوتیک ندارد.
مدیریت دردهای استخوانی: دردهای استخوانی یکی از مشکلات شایع زنان باردار است که عمدتاً بهدلیل ترشح هورمونهایی مانند ریلکسین ایجاد میشود. بانوان باردار با انجام ورزشهای یوگای بارداری و تقویت عضلات بدن میتوانند شدت این دردها را کاهش دهند و نباید به اشتباه برای آن آنتیبیوتیک مصرف کنند.
در نهایت، مصرف "آنتیبیوتیک در بارداری" باید تنها با تجویز و نظارت دقیق پزشک انجام شود. سلامت مادر و جنین بهطور همزمان اهمیت دارد و مصرف خودسرانه یا ناقص این داروها میتواند خطرات جدی به همراه داشته باشد. آنتیبیوتیکها «گنجینهای ارزشمند» برای سلامت بشر هستند و باید با دقت و بهدرستی از آنها استفاده شود تا اثربخشی این داروهای حیاتی حفظ گردد.
مطالب مرتبط
- استاندار هرمزگان به نقش تعیینکننده بسیج در خنثیسازی توطئههای جنگ ۱۲ روزه تاکید کرد
- وزیر علوم از بازنگری آییننامه آزمون جامع دکتری و تاکید بر رویکرد فرهنگی به حجاب در دانشگاهها خبر داد
- شهرداری با پروژه نوسازی کانالها، تابآوری شبکه آبهای سطحی منطقه ۱۹ تهران را تقویت میکند
- وزیر علوم از بازنگری آییننامه آزمون جامع دکتری و تاکید بر رویکرد فرهنگی به حجاب در دانشگاهها خبر داد
