اجرای ۲۰۷ طرح تحقیقاتی، افق‌های نوینی را در کشاورزی آذربایجان غربی گشود

ارومیه – رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان‌غربی از فعالیت گسترده ۸ ایستگاه تحقیقاتی در این استان خبر داد و اعلام کرد که طی دو سال اخیر، ۲۰۷ طرح تحقیقاتی کشاورزی با هدف افزایش پایداری و امنیت غذایی منطقه به اجرا درآمده است. این حجم از فعالیت‌های پژوهشی نشان‌دهنده عزم جدی برای مقابله با چالش‌های بخش کشاورزی در آذربایجان غربی و توسعه رویکردهای دانش‌بنیان در این حوزه حیاتی است.

جهش تحقیقاتی در کشاورزی آذربایجان غربی؛ پاسخی به چالش‌های اقلیمی

اسماعیل علیزاده، رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان‌غربی، در رویداد ملی «روز درهای باز» تأکید کرد که تغییرات اقلیمی، برنامه‌های تحقیقاتی این مرکز را به سمت به‌روزرسانی مستمر سوق داده است. وی افزود: «فعالیت‌های تحقیقاتی ما متناسب با شرایط اقلیمی و زیست‌محیطی منطقه تدوین و به‌روزرسانی می‌شود که این رویکرد نقشی حیاتی در پایداری کشاورزی و تضمین امنیت غذایی دارد.» اهمیت این اقدامات در استانی مانند آذربایجان غربی که از قطب‌های مهم تولید محصولات کشاورزی در کشور محسوب می‌شود، دوچندان است؛ چرا که پایداری تولید در این منطقه، تأثیر مستقیم بر زنجیره تأمین غذای ملی خواهد داشت.

از تنوع زیستی تا شرکت‌های دانش‌بنیان: دستاوردهای برجسته تحقیقات کشاورزی

مرکز تحقیقات کشاورزی آذربایجان غربی نه تنها در زمینه طرح‌های کمی بلکه در حوزه‌های کیفی و نوآورانه نیز پیشتاز است. این مرکز به حفاظت از تنوع زیستی بومی توجه ویژه‌ای دارد؛ به طوری که ۲۲۰ گونه از بوته‌ها و درختچه‌های دارویی بومی و نادر در محوطه آن نگهداری و بسیاری از آن‌ها در «هرباریوم» مرکز برای نسل‌های آینده ثبت و حفاظت می‌شوند. این اقدامات در حفظ ذخایر ژنتیکی گیاهی کشور بسیار ارزشمند است.

از جمله دیگر دستاوردهای چشمگیر این مرکز می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

حضور ۵۶ محقق خبره، شامل ۳۸ عضو هیئت علمی، که بدنه اصلی علمی این طرح‌های تحقیقاتی را تشکیل می‌دهند.

فعالیت ۲۰ شرکت فناور در مرکز رشد واحدهای فناوری مرکز تحقیقات، که نقش مهمی در تجاری‌سازی یافته‌های پژوهشی و تبدیل دانش به محصول دارند. این شرکت‌ها با تکیه بر دانش بومی و فناوری‌های نوین، به دنبال افزایش بهره‌وری، کاهش مصرف آب و توسعه محصولات با ارزش افزوده بالا در بخش کشاورزی هستند.

تولید سالانه بیش از ۵۰۰ تن بذر اصلاح‌شده با همکاری این مرکز، که پس از تأمین نیاز داخلی استان، به سایر نقاط کشور نیز ارسال می‌شود و به ارتقای کیفیت و کمیت محصولات زراعی کمک می‌کند.

مقابله با چالش‌های آبی و اقلیمی؛ راهبردهای نوآورانه در کشاورزی

علیزاده با اشاره به چالش‌های جدی پیش روی بخش کشاورزی، از جمله محدودیت منابع آبی و تغییرات اقلیمی، تأکید کرد که تنها راه پاسخگویی به این معضلات، گسترش تحقیقات علمی و انتقال سریع نتایج آن به عرصه تولید است. مفهوم "کشاورزی دانش‌بنیان" که بر استفاده از فناوری‌های نوین، داده‌محوری و مدیریت بهینه منابع تأکید دارد، در همین راستا مطرح شده است.

راهکارهای پیشنهادی و اجرایی برای پایداری کشاورزی در آذربایجان غربی شامل:

اجرای سامانه‌های نوین آبیاری با هدف بهینه‌سازی مصرف آب.

توسعه کشت‌های دانش‌بنیان که بهره‌وری را در واحد سطح افزایش می‌دهند.

استفاده از بذرهای اصلاح‌شده و مقاوم در برابر تنش‌های محیطی و آفات.

این دستاوردهای تحقیقاتی باید با آموزش‌های هدفمند به سرعت در اختیار کشاورزان قرار گیرد تا اثرات آن‌ها در مزرعه مشاهده شود.

ترویج دانش و فناوری؛ اهرم توسعه پایدار کشاورزی در آذربایجان غربی

بیتا احمدیان، مدیر هماهنگی ترویج کشاورزی آذربایجان‌غربی، دستیابی به خودکفایی و امنیت غذایی پایدار را در گرو گسترش ترویج فناورانه و دانش‌بنیان در بخش کشاورزی دانست. وی ترویج کشاورزی را حلقه اتصال حیاتی میان مراکز جهاد کشاورزی، مرکز تحقیقات و دانشگاه‌ها خواند که نقشی کلیدی در انتقال دانش نوین و بهره‌گیری از ظرفیت شرکت‌های فنی و مهندسی ایفا می‌کند.

استان آذربایجان‌غربی با ۶۵ مرکز جهاد کشاورزی فعال در ۲۰ شهرستان، ظرفیت بالایی برای انتقال این دانش دارد. شهرستان ارومیه به تنهایی با ۱۱ مرکز، بیشترین سهم را در این شبکه گسترده ترویجی به خود اختصاص داده است. احمدیان بر ضرورت مدیریت منابع آبی و توسعه کشت عمودی به عنوان اولویت‌های اصلی ترویج تأکید کرد. وی همچنین توضیح داد که هر مرکز ترویج در چارچوب برنامه‌های عملیاتی آموزشی، وظیفه آموزش بیش از ۱۲۰۰ نفر بهره‌بردار را از طریق روش‌های زیر بر عهده دارد:

توسعه سایت‌های الگویی برای نمایش عملی نتایج تحقیقات.

برگزاری «روز مزرعه» برای تبادل مستقیم دانش میان محققان و کشاورزان.

تشکیل کانون‌های یادگیری و دوره‌های آموزشی هدفمند برای بهره‌برداران.

در مجموع، با تکیه بر این حجم از طرح‌های تحقیقاتی کشاورزی و رویکردهای دانش‌بنیان، امید می‌رود کشاورزی آذربایجان غربی بتواند گام‌های مؤثری در جهت افزایش تاب‌آوری، بهره‌وری و تأمین امنیت غذایی پایدار کشور بردارد.

استودیو خبرهای کوتاه