سمیرا حیدرخانی
یازدهمین دوره از «جشنواره ملی روستاها و عشایر دوستدار کتاب» با انتشار فراخوان رسمی خود، گامی تازه در مسیر ترویج فرهنگ مطالعه و تقویت هویت ایرانیاسلامی در مناطق کمتر برخوردار کشور برداشت. این رویداد ملی که با تمرکز بر توسعه عدالت فرهنگی در جوامع روستایی و عشایری طراحی شده است، این بار با یک رویکرد نوین و هیجانانگیز «بازیوارسازی» (Gamification)، تلاش میکند تا اکوسیستمی پایدار، پویا و مشارکتمحور در حوزه کتابخوانی ایجاد کند. این ابتکار از سوی معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و با همکاری نهادهای مرتبط از جمله خانه کتاب و ادبیات ایران به اجرا درمیآید.
یازدهمین جشنواره روستاها و عشایر دوستدار کتاب: رویکردی متفاوت با ‘بازیوارسازی’
استراتژی «بازیوارسازی» در این دوره از جشنواره روستاها و عشایر دوستدار کتاب، تحولی مهم محسوب میشود. این رویکرد نوآورانه، با افزودن عناصر انگیزشی، رقابتی و تعاملی بازیها به فعالیتهای کتابخوانی، هدف دارد تا مشارکت جامعه محلی را به شکل چشمگیری افزایش دهد. تصور میشود که این شیوه، نه تنها جذابیت بیشتری برای حضور فعال در برنامههای ترویج کتاب ایجاد میکند، بلکه به تقویت حس تعلق و مالکیت فرهنگی در میان روستاییان و عشایر نیز کمک شایانی خواهد کرد. با این سازوکار، هدف، نهادینهسازی فرهنگ مطالعه به عنوان جزئی جداییناپذیر از زندگی روزمره در این مناطق است. این مدل، پتانسیل بالایی برای ایجاد رقابتی سازنده و پایدار در زمینه ارتقاء دانش و آگاهی عمومی دارد.
اهداف کلان جشنواره روستاها و عشایر دوستدار کتاب: از ترویج تا عدالت فرهنگی
جشنواره روستاها و عشایر دوستدار کتاب فراتر از یک برنامه فصلی، اهداف استراتژیک و بلندمدتی را دنبال میکند که به توسعه همهجانبه کشور یاری میرساند. این اهداف که به دقت تدوین شدهاند، شامل موارد زیر است:
ترویج و نهادینهسازی پایدار فرهنگ کتابخوانی در میان اقشار روستایی و عشایری.
تقویت هویت ایرانیاسلامی و ارزشهای ملی از طریق محتوای کتاب و فعالیتهای فرهنگی مرتبط.
توسعه عدالت فرهنگی و دسترسی برابر به منابع دانش و اطلاعات در تمامی نقاط کشور.
ایجاد رقابت سازنده و بستری برای تعاملات اجتماعی مفید بین جوامع محلی.
شناسایی، مستندسازی و گسترش ابتکارات خلاقانه و مؤثر در حوزه کتاب و مطالعه.
توسعه و ارتقاء زیرساختهای فرهنگی و کتابخوانی در مناطق روستایی و عشایری.
بهرهگیری حداکثری از ظرفیت فضای مجازی و فناوریهای نوین برای گسترش دامنه ترویج کتاب.
این چشمانداز جامع، بر اهمیت نقش کتاب و مطالعه در سازندگی فرهنگی و اجتماعی کشور تاکید دارد و میکوشد تا شکافهای موجود در دسترسی به فرصتهای فرهنگی را کاهش دهد.
نحوه مشارکت در یازدهمین جشنواره روستاها و عشایر دوستدار کتاب و دستهبندی فعالیتها
دعوت برای شرکت در یازدهمین جشنواره روستاها و عشایر دوستدار کتاب عمومی است و تمامی روستاها و جوامع عشایری واجد شرایط در سراسر ایران میتوانند در آن شرکت کنند. ثبت فعالیتها با مسئولیت «مسئول طرح» انجام میشود؛ این مسئول میتواند دهیار، رئیس شورای اسلامی روستا، کتابدار، یا فردی معتمد از جامعه محلی باشد که وظیفه صحتسنجی و بارگذاری مستندات را بر عهده دارد. متقاضیان باید برای ثبتنام و ارائه فعالیتهای خود به سامانه جشنواره به نشانی www.tarvijeketab.ir مراجعه نمایند. لازم به ذکر است که تنها فعالیتهایی که در بازه زمانی مهرماه ۱۴۰۴ تا پایان اردیبهشت ۱۴۰۵ انجام شده باشند، مورد پذیرش قرار خواهند گرفت.
فعالیتهای قابل ثبت در این دوره از جشنواره در سه حوزه اصلی تعریف شدهاند:
حوزه آموزش: شامل برگزاری دورههایی در زمینه مهارتهای زندگی، اقتصاد خانواده، آموزش زبان فارسی، بهداشت، قرآن و عترت، و فناوریهای نوین.
حوزه آفرینش: دربرگیرنده فعالیتهایی نظیر اجرای نمایش عروسکی، قصهگویی، برگزاری نمایشگاه کتاب، نشستهای ادبی و مسابقات کتابخوانی.
حوزه آگاهانش (آگاهسازی): شامل برنامههایی مانند باشگاههای کتابخوانی، جلسات نقد و معرفی کتاب و جمعخوانی که به تعمیق ارتباط با کتاب میپردازد.
این دستهبندیها به جوامع محلی امکان میدهد تا با توجه به ظرفیتها و نیازهای خود، در گستره وسیعی از برنامهها مشارکت فعال داشته باشند.
جوایز و تقدیر از برگزیدگان یازدهمین جشنواره روستاها و عشایر دوستدار کتاب
پس از اتمام مهلت ثبت فعالیتها و فرآیند داوری دقیق، ۱۰ روستای برتر که موفق به کسب بالاترین امتیازات شوند، عنوان افتخارآفرین «روستای دوستدار کتاب» را از آن خود خواهند کرد و در مراسم اختتامیه مورد تقدیر قرار میگیرند. علاوه بر این، یکی از نقاط قوت رویکرد بازیوارسازی در جشنواره روستاها و عشایر دوستدار کتاب، امکان هزینه کردن امتیازات کسبشده توسط شرکتکنندگان برای دریافت «سبدهای پاداشی» متنوع است. این سبدها به گونهای طراحی شدهاند که به صورت مستقیم به توسعه فرهنگی و کتابخوانی در این مناطق کمک کنند:
تقویت و غنیسازی منابع کتابخانهای موجود در روستاها و مناطق عشایری.
پشتیبانی مالی هدفمند برای اجرای برنامههای فرهنگی و ترویج کتابخوانی.
دعوت از مربیان، اساتید و مهمانان ویژه جهت برگزاری کارگاههای آموزشی و نشستهای تخصصی.
فراهم آوردن دسترسی به خدمات آموزشی و فرهنگی تکمیلی و تخصصی.
این سازوکار پاداشدهی، علاوه بر جنبه تقدیر، یک انگیزه عملی و پایدار برای مشارکت فعال و مداوم در فعالیتهای فرهنگی به شمار میرود.
تقویم زمانی یازدهمین جشنواره روستاها و عشایر دوستدار کتاب: فرصتهای پیشرو
رونمایی از پوستر یازدهمین جشنواره روستاها و عشایر دوستدار کتاب در مهرماه ۱۴۰۴ به عنوان نقطه آغاز رسمی این رویداد بود. بر اساس زمانبندی اعلامشده در فراخوان، فرآیند ثبت فعالیتها در سامانه از آذرماه ۱۴۰۴ آغاز شده و تا پایان فروردینماه ۱۴۰۵ ادامه خواهد داشت. ارزیابی و داوری فعالیتهای ثبتشده نیز به صورت همزمان با دوره ثبتنام صورت میگیرد تا اطمینان حاصل شود که تمامی آثار با دقت و سرعت لازم مورد بررسی قرار میگیرند. در نهایت، اوج این رویداد با برگزاری مراسم اختتامیه و تقدیر از برگزیدگان در اردیبهشتماه ۱۴۰۵ رقم خواهد خورد که این برنامه همزمان با نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران برگزار میشود. این همزمانی فرصتی مغتنم برای معرفی و برجسته ساختن تلاشهای جوامع روستایی و عشایری در عرصه کتابخوانی است. برای دسترسی به جزئیات بیشتر و آییننامه کامل یازدهمین جشنواره روستاها و عشایر دوستدار کتاب، متقاضیان میتوانند از طریق پیوند مربوطه به شیوهنامه جامع این دوره دسترسی یابند.
