سمیرا حیدرخانی
کسری تجاری ترکیه در هشت ماه نخست سال ۲۰۲۶ با افزایش ۹.۳ درصدی نسبت به مدت مشابه سال گذشته، به حدود ۶۵.۸ میلیارد دلار رسید. در این دوره، صادرات ترکیه رشد کرد، اما افزایش واردات با سرعت بیشتری ادامه یافت و فاصله میان ارزش صادرات و واردات این کشور را افزایش داد.
بر اساس آمار منتشرشده از سوی سازمان آمار ترکیه، صادرات این کشور از ژانویه تا اوت ۲۰۲۶ به ۱۸۴.۹ میلیارد دلار رسید؛ در حالی که ارزش واردات با رشد بیشتر به ۲۵۰.۷ میلیارد دلار افزایش یافت. ادامه این روند می‌تواند کسری تجاری ترکیه را تا پایان سال به محدوده ۱۰۰ میلیارد دلار نزدیک کند؛ هرچند رسیدن به این رقم به عملکرد ماه‌های باقی‌مانده بستگی دارد.
کسری تجاری ترکیه با سرعت بیشتری افزایش یافت
آمار تجارت خارجی ترکیه نشان می‌دهد صادرات این کشور در هشت ماه نخست سال جاری میلادی نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۴ درصد افزایش داشته است. ارزش صادرات از ۱۷۷.۹ میلیارد دلار به ۱۸۴.۹ میلیارد دلار رسیده است.
در همین مدت، واردات ترکیه با رشد ۵.۳ درصدی از ۲۳۸.۱ میلیارد دلار به ۲۵۰.۷ میلیارد دلار افزایش یافت. در نتیجه، کسری تجاری این کشور از حدود ۶۰.۲ میلیارد دلار در هشت ماه نخست سال گذشته به ۶۵.۸ میلیارد دلار رسید.
افزایش سریع‌تر واردات نسبت به صادرات، عامل اصلی رشد کسری تجارت خارجی ترکیه در این دوره بوده است. با وجود رشد صادرات، این افزایش به اندازه‌ای نبوده که بتواند اثر رشد واردات را خنثی کند.
احتمال عبور کسری تجاری ترکیه از ۱۰۰ میلیارد دلار
بررسی روند تجارت خارجی ترکیه نشان می‌دهد کسری تجاری این کشور در چهار ماه پایانی سال گذشته میلادی، از سپتامبر تا دسامبر، حدود ۳۱.۹ میلیارد دلار بوده است. اگر کسری تجاری در ماه‌های باقی‌مانده از سال جاری در سطح مشابه سال گذشته باقی بماند، مجموع کسری سالانه به حدود ۹۷.۶ میلیارد دلار خواهد رسید.
با توجه به افزایش کسری تجاری در ماه‌های اخیر، احتمال عبور این شاخص از مرز ۱۰۰ میلیارد دلار نیز مطرح شده است. با این حال، این رقم یک برآورد مبتنی بر تداوم روند فعلی است و نباید آن را نتیجه قطعی عملکرد تجاری ترکیه در پایان سال دانست.
کسری تجاری ترکیه در ماه اوت ۲۲.۳ درصد افزایش یافت
عملکرد تجارت خارجی ترکیه در اوت ۲۰۲۶ نیز از افزایش فاصله میان صادرات و واردات حکایت دارد. صادرات این کشور در این ماه با رشد ۸.۱ درصدی نسبت به اوت سال گذشته به ۲۳.۴ میلیارد دلار رسید.
در مقابل، واردات با افزایش ۱۰.۵ درصدی به ۲۸.۵ میلیارد دلار بالغ شد. به این ترتیب، کسری تجاری ترکیه در اوت از حدود ۴.۲ میلیارد دلار در سال گذشته به ۵.۲ میلیارد دلار افزایش یافت؛ رشدی که نشان می‌دهد واردات در این ماه نیز سریع‌تر از صادرات افزایش پیدا کرده است.
آلمان، آمریکا و انگلیس مقصدهای اصلی صادرات ترکیه هستند
آمارهای منتشرشده نشان می‌دهد آلمان در اوت ۲۰۲۶ بزرگ‌ترین مقصد صادراتی ترکیه بوده است. ارزش صادرات ترکیه به این کشور در ماه اوت حدود ۱.۷۶ میلیارد دلار ثبت شد. آمریکا با ۱.۷۳۱ میلیارد دلار و انگلیس با ۱.۲۳ میلیارد دلار در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند.
در مجموع هشت ماه نخست سال نیز آلمان با ۱۵.۴ میلیارد دلار در صدر مقصدهای صادراتی ترکیه قرار داشت. صادرات به آمریکا در این دوره ۱۱.۸ میلیارد دلار و به انگلیس ۱۰.۶ میلیارد دلار گزارش شد.
این ارقام نشان می‌دهد بازارهای اروپایی و آمریکا همچنان نقش مهمی در تجارت خارجی ترکیه دارند. حفظ دسترسی به این بازارها و افزایش ارزش کالاهای صادراتی می‌تواند در بهبود تراز تجاری این کشور مؤثر باشد؛ هرچند نتیجه نهایی به روند واردات و تحولات اقتصادی ماه‌های آینده نیز بستگی دارد.
چین بزرگ‌ترین تأمین‌کننده کالا برای ترکیه باقی ماند
در سمت واردات، چین همچنان جایگاه نخست را در میان تأمین‌کنندگان کالا برای ترکیه حفظ کرده است. واردات ترکیه از چین در اوت ۲۰۲۶ به حدود ۴.۷ میلیارد دلار رسید. آلمان با ۲.۶ میلیارد دلار و روسیه با ۱.۹ میلیارد دلار در رتبه‌های بعدی قرار داشتند.
در بازه ژانویه تا اوت نیز ارزش واردات ترکیه از چین به ۳۶.۵ میلیارد دلار رسید. روسیه با ۲۶.۱ میلیارد دلار و آلمان با ۱۸.۷ میلیارد دلار دیگر تأمین‌کنندگان اصلی کالا برای بازار ترکیه بودند.
بالا بودن ارزش واردات از این کشورها نشان‌دهنده اهمیت زنجیره‌های تأمین خارجی در اقتصاد ترکیه است. با این حال، برای ارزیابی اثر این تجارت بر کسری خارجی باید ترکیب کالاهای وارداتی، نیاز صنایع داخلی و میزان ارز حاصل از صادرات نیز بررسی شود.
سهم کالاهای مصرفی از واردات ترکیه کاهش یافت
یکی دیگر از نکات قابل توجه در آمار تجارت خارجی ترکیه، تغییر ترکیب واردات است. در هشت ماه نخست سال ۲۰۲۶، واردات کالاهای مصرفی با کاهش ۶.۶ درصدی به ۳۶.۴ میلیارد دلار رسید. سهم این گروه از کل واردات نیز از ۱۶.۴ درصد در مدت مشابه سال قبل به ۱۴.۵ درصد کاهش یافت.
در مقابل، واردات مواد اولیه با افزایش ۸.۷ درصدی به ۱۷۸.۴ میلیارد دلار رسید و سهم آن از کل واردات از ۶۸.۹ درصد به ۷۱.۱ درصد افزایش یافت. واردات کالاهای سرمایه‌ای نیز با رشد ۱.۹ درصدی به ۳۵ میلیارد دلار رسید، هرچند سهم آن از کل واردات به ۱۴ درصد کاهش پیدا کرد.
افزایش سهم مواد اولیه نشان می‌دهد بخش عمده‌ای از واردات ترکیه به این گروه اختصاص دارد. با این حال، برای تعیین اینکه این تغییرات تا چه اندازه به تولید داخلی یا صادرات آینده کمک می‌کند، بررسی جزئیات گروه‌های کالایی و عملکرد بخش‌های صنعتی ضروری است.
چشم‌انداز تجارت خارجی ترکیه به توازن صادرات و واردات وابسته است
آمار هشت ماه نخست سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد ترکیه با وجود رشد صادرات، همچنان با افزایش کسری تجارت خارجی مواجه است. رشد سریع‌تر واردات، به‌ویژه در ماه اوت، فاصله میان صادرات و واردات را بیشتر کرده و احتمال ثبت کسری نزدیک به ۱۰۰ میلیارد دلار در پایان سال را افزایش داده است.
مسیر نهایی کسری تجاری ترکیه به عواملی مانند میزان تقاضای داخلی، هزینه واردات، عملکرد بازارهای صادراتی و تغییرات اقتصادی در ماه‌های پایانی سال وابسته خواهد بود. بنابراین، آمارهای ماهانه بعدی مشخص می‌کنند که آیا کسری تجاری این کشور از مرز ۱۰۰ میلیارد دلار عبور می‌کند یا در محدوده پایین‌تری باقی می‌ماند.
