تحلیلگر: حکمرانی حاکمیت در اینستاگرام نتیجه گریزناپذیر تضاد دو بینش است

مهدی جمشیدی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، با طرح این دیدگاه که عدم حکمرانی حاکمیت در اینستاگرام ریشه در تضادهای عمیق بینشی دارد، بر لزوم بازخوانی اصول فکری انقلاب اسلامی برای مواجهه با چالش‌های امروز تأکید کرد. وی معتقد است که پلتفرم‌های فضای مجازی همچون اینستاگرام، با تأثیرگذاری بر سبک زندگی، نیاز به یک حکمرانی منسجم و برگرفته از بینش اصیل انقلابی دارند تا از بروز "دوگانگی فرساینده" جلوگیری شود.

<br/>

ریشه‌های گفتمانی حکمرانی اینستاگرام: بازخوانی اندیشه‌های متفکران انقلاب

جمشیدی با اشاره به اینکه گفت‌وگو و مباحثه از ارکان تفکر متفکران نسل اول انقلاب در دهه‌های ۴۰ و ۵۰ شمسی بوده و نه سوغات لیبرالیسم، به تبیین ماهیت انقلاب اسلامی می‌پردازد. او خاطرنشان می‌کند که شخصیت‌هایی نظیر شهید مطهری و شهید بهشتی، پیشگامان گفت‌وگوهای بنیادین بودند. به باور وی، انقلاب اسلامی محصول «خودآگاهی قدسی انسان ایرانی» است؛ نسبتی نوین با آسمان که عالم و آدم دینی را محقق ساخته است. در این راستا، انقلاب با روح اسلام پیوند خورده و هرگونه سخن از وفاق یا سیاست سکولار، نه تنها در تضاد با ایده‌های انقلاب اسلامی است، بلکه ماهیت ضد انقلابی پیدا می‌کند. این رویکرد بنیادین، چهارچوب اصلی برای هرگونه حکمرانی اینستاگرام یا سایر عرصه‌های عمومی را تعیین می‌کند.

<br/>

شهید مطهری و چالش‌های وفاق ناگفتمانی در مسیر حکمرانی

عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، با استناد به مواضع شهید مطهری در دوران پیش و پس از انقلاب، به بررسی مفهوم وفاق و چالش‌های آن می‌پردازد. شهید مطهری در مواجهه با ایده اتحاد با مارکسیست‌ها یا نیروهای التقاطی، سه استدلال کلیدی مطرح کردند:

هدف اصلی، انقلاب اسلامی است و نه صرفاً "مطلق انقلاب"؛ لذا تفاوت در هدف بنیادین وجود دارد.

نگرانی از «استحاله ارتباطی» و دگردیسی نیروهای انقلابی در اثر نزدیکی با بینش‌های متفاوت.

احتمال سهم‌خواهی و بروز منازعات قدرت پس از پیروزی انقلاب از سوی جریان‌های ناهمسو.

این شهید بزرگوار همچنین در برابر ایده حکومت ائتلافی پس از انقلاب ایستادند و تأکید داشتند که انقلاب تجزیه‌ناپذیر است و وفاق تنها بر محور «اسلام محض» معنا پیدا می‌کند. به اعتقاد ایشان، خودِ همبستگی به تنهایی اهمیت ندارد، بلکه مدار و مبنای این همبستگی است که ارزشمند محسوب می‌شود؛ درسی که می‌تواند در بحث حکمرانی اینستاگرام نیز کاربرد داشته باشد.

<br/>

دوگانگی فرساینده شهید بهشتی: الگویی برای چالش‌های حکمرانی اینستاگرام امروز

جمشیدی در ادامه، به تعبیر «دوگانگی فرساینده» از شهید بهشتی اشاره می‌کند که در نامه‌ای محرمانه به امام خمینی (ره) بیان شده است. شهید بهشتی با وجود تمایل اولیه به حضور شخصیت‌های مختلف مانند بازرگان و بنی‌صدر در سطوح بالای حاکمیت، به زودی متوجه دوگانگی عمیقی میان مدیران کشور شد. این دوگانگی به تضاد دو بینش تبدیل شد:

بینش اول: معتقد به اجتهاد پویا و در عین حال ملتزم به وحی و تعهد به کتاب و سنت؛ متوکل بر خدا و متکی بر توان اسلامی در برابر بیگانگان؛ و حافظ فرهنگ اصیل اسلامی.

بینش دوم: در پی برداشت‌های بینابین؛ لرزان و لغزان در برابر دشمنان؛ و با حفظ نام اسلام، درها را به سوی ارزش‌های ضد اسلامی و بیگانه باز می‌کند.

این دوگانگی، به گفته جمشیدی، امروز نیز در حال رخ دادن است؛ جایی که پلتفرم‌های وسیعی مانند اینستاگرام، بدون حکمرانی مؤثر از سوی حاکمیت، به عاملی برای تغییر سبک زندگی و هجوم ارزش‌های متفاوت تبدیل شده‌اند.

<br/>

ضرورت حکمرانی یکپارچه: درس‌هایی برای آینده اینستاگرام و فضای مجازی

نتیجه‌گیری شهید بهشتی در آن نامه محرمانه، امروز نیز کاملاً منطبق با وضعیت کنونی فضای مجازی است: "بینش دوم راه را برای نفوذ بی‌مبالات‌ها یا کم‌مبالات‌ها برای مدیریت آن‌ها و حاکم‌شدنشان بر سرنوشت انقلاب هموار می‌سازد." این همان چیزی است که امام خمینی (ره) نیز با صراحت بیان کرده و پذیرش افراد با بینش غیر خالص اسلامی در حاکمیت را یک اشتباه خوانده‌اند. به اعتقاد جمشیدی، آفت اصلی این نوع وفاق ناگفتمانی این است که بسیاری از کسانی که برای حاکمیت اسلام اصیل کوشیده‌اند، تحت فشار اقلیتِ ناهمسو قرار می‌گیرند. او تأکید می‌کند که اگر این دو بینش متضاد در اداره جمهوری اسلامی ادامه یابد، سامان یافتن امور مردم دشوار خواهد بود. بنابراین، برای حکمرانی اینستاگرام و کل فضای مجازی، یک بینش یکپارچه و منسجم، برگرفته از اصول اصیل انقلاب اسلامی، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است تا از انحراف و سردرگمی در جامعه جلوگیری شود.

استودیو خبرهای کوتاه