سمیرا حیدرخانی
کنگره آمریکا در تحولی جدید، با تاکید بر راهبردهای مقابلهای، از دولت این کشور درخواست کرده است تا به طور جدی برای کاهش حضور و نفوذ شرکت دولتی روساتم روسیه در بازارهای انرژی هستهای جهان اقدام کند. این درخواست که در قالب پیشنویس بودجه دفاعی سال مالی جاری مطرح شده، نشاندهنده عزم جدی واشنگتن برای به چالش کشیدن جایگاه مسکو در عرصه هستهای صلحآمیز بینالمللی است و میتواند معادلات قدرت در این حوزه راهبردی را دستخوش تغییر کند.
راهبرد کنگره برای مقابله با نفوذ فعالیت روساتم: همکاری هستهای با کشورهای هدف
پیشنویس بودجه دفاعی کنگره آمریکا به صراحت سیاستگذاری جدید ایالات متحده را در قبال فعالیت روساتم تبیین میکند. بر اساس این سند، ایالات متحده باید اولویت خود را بر تعامل و همکاری هستهای با کشورهایی قرار دهد که شرکت روساتم حضوری فعال در آنها دارد. این رویکرد دو هدف اصلی را دنبال میکند:
کاهش وابستگی: ارائه جایگزینهای جذاب و قابل اتکا به کشورهای متحد و شریک برای توسعه برنامههای هستهای صلحآمیز، تا از این طریق وابستگی آنها به فناوری و سوخت هستهای روسیه کاهش یابد.
تقویت رقابت: تقویت موقعیت رقابتی آمریکا و متحدانش در بازار جهانی انرژی هستهای و مقابله با گسترش نفوذ ژئوپلیتیک روسیه از طریق پروژههای هستهای.
این راهبرد عملاً به معنای ارائه بستههای حمایتی، فناوری و تسهیلات مالی به کشورهایی است که مایل به قطع یا کاهش همکاری با روساتم هستند. این تدبیر نشاندهنده تلاش واشنگتن برای استفاده از ابزارهای اقتصادی و فنی در جهت اهداف کلان ژئوپلیتیکی خود در برابر مسکو است.
کاهش وابستگی به فعالیت روساتم و بررسی اثرات تحریمها
یکی از محورهای اصلی نگرانی کنگره آمریکا، تداوم وابستگی کشورهای مختلف به خدمات و محصولات هستهای روساتم است. پیشنویس بودجه دفاعی از کاخ سفید خواسته تا راهکارهای عملی برای کاهش این وابستگی را پیگیری کند. این موضوع نه تنها شامل ساخت و بهرهبرداری از نیروگاههای هستهای میشود، بلکه زنجیره تامین سوخت هستهای و خدمات مرتبط را نیز در بر میگیرد.
علاوه بر این، در اقدامی مکمل، کنگره خواستار بررسی دقیق و جامع اثرات تحریمهای اعمال شده بر نیروهای مسلح روسیه شده است. این بررسی میتواند بینشهای جدیدی را در خصوص توانایی روسیه برای تامین مالی و پشتیبانی از پروژههای بینالمللی روساتم ارائه دهد و پتانسیل مسکو را برای رقابت در عرصه انرژی هستهای آشکار سازد. نکته قابل توجه دیگر، منع امضای قرارداد با طرفهای ثالثی است که با بخش انرژی یا دولت روسیه همکاری دارند. این بند به روشنی نشان میدهد که هدف، ایجاد موانع بیشتر برای شرکتهایی است که به طور غیرمستقیم به حفظ یا تقویت جایگاه اقتصادی روسیه کمک میکنند و این امر مستقیماً بر فعالیت روساتم تأثیر میگذارد.
ابعاد جهانی فعالیت روساتم: یک بازیگر کلیدی در بازار انرژی هستهای
شرکت دولتی روساتم تنها یک شرکت فعال در زمینه انرژی نیست؛ بلکه یک بازوی استراتژیک برای نفوذ ژئوپلیتیک روسیه محسوب میشود. این شرکت در دهها کشور جهان، از اروپا گرفته تا آسیا و آفریقا، پروژههای هستهای بزرگی را در دست اجرا دارد. این پروژهها از ساخت و راهاندازی نیروگاههای هستهای جدید و تامین سوخت تا خدمات نگهداری و تعمیرات برای نیروگاههای موجود و توسعه فناوریهای نوین هستهای را در بر میگیرد.
روساتم با ارائه پکیجهای جذاب مالی، انتقال فناوری و تعهد به تامین بلندمدت سوخت، توانسته است سهم قابل توجهی از بازار جهانی انرژی هستهای را به خود اختصاص دهد. این شرکت اغلب نقش یک شریک جامع را ایفا میکند که از مرحله طراحی و مهندسی تا بهرهبرداری و حتی مدیریت پسماند هستهای، کلیه خدمات را ارائه میدهد. این جامعیت خدمات، وابستگی کشورهای میزبان را به روساتم افزایش داده و همین امر، نگرانیهای امنیتی و ژئوپلیتیکی غرب، بهویژه کنگره آمریکا را برانگیخته است؛ چرا که آن را ابزاری برای گسترش نفوذ روسیه در مناطق کلیدی جهان میدانند.
چالشهای سیاست آمریکا در برابر فعالیت روساتم و چشمانداز آینده
تلاشهای کنگره آمریکا برای محدود کردن فعالیت روساتم با چالشهای متعددی روبرو است. بسیاری از کشورها، به دلیل مزایای اقتصادی و فنی، قراردادهای بلندمدت با روساتم منعقد کردهاند که فسخ آنها دشوار و پرهزینه خواهد بود. همچنین، توانایی آمریکا و متحدانش برای ارائه جایگزینهای رقابتی و در مقیاس وسیع، نیاز به سرمایهگذاریهای عظیم و هماهنگیهای پیچیده بینالمللی دارد. بازار جهانی انرژی هستهای یک عرصه پیچیده و بلندمدت است که تغییر بازیگران اصلی در آن به سادگی میسر نیست.
با این حال، فشار فزاینده بر روسیه در پی تحولات اخیر جهانی، ممکن است زمینه را برای کشورهای بیشتری فراهم کند تا در روابط هستهای خود با مسکو تجدیدنظر کنند. موفقیت سیاست جدید کنگره آمریکا در نهایت به میزان جذابیت و عملیاتی بودن جایگزینهای غربی و همچنین اراده سیاسی کشورهای هدف برای تحمل هزینههای احتمالی قطع همکاری با روساتم بستگی خواهد داشت. این رویکرد میتواند آینده بازار جهانی انرژی هستهای را تحت تاثیر قرار داده و معادلات قدرت در این عرصه حیاتی را دگرگون سازد، اما نیازمند برنامهریزی دقیق و تعهد بلندمدت از سوی واشنگتن و متحدانش خواهد بود.
مطالب مرتبط
- انجمن روغنکشی کشور از کاهش خطرناک موجودی دانه سویا و پیامدهای آن بر بازار روغن خوراکی هشدار داد
- تلویزیون در آخر هفته با اکران گسترده فیلمهای سینمایی، مخاطبان را به تماشای آثاری از نولان تا جکی چان دعوت میکند
- باهنر تاکید کرد: مصوبه جدید مجلس درباره مهریه بدون لایحه امنیت زنان ناقص و ناکافی است
- انجمن روغنکشی کشور از کاهش خطرناک موجودی دانه سویا و پیامدهای آن بر بازار روغن خوراکی هشدار داد
