سمیرا حیدرخانی
استان البرز در سال‌های اخیر به یکی از مناطق فعال کشور در حوزه آبزی‌پروری تبدیل شده است؛ به‌طوری که علاوه بر تولید ماهیان خوراکی، فعالیت واحدهای پرورش ماهیان زینتی نیز در این استان گسترش پیدا کرده است. بر اساس آمار اعلام‌شده، میزان تولید ماهی در البرز به ۴ هزار و ۱۵ تن ماهی خوراکی رسیده و تولید ماهیان زینتی نیز به حدود ۱۹ میلیون قطعه افزایش یافته است.
این ظرفیت در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که آبزی‌پروری علاوه بر تأمین بخشی از نیاز بازار داخلی به منابع پروتئینی، می‌تواند در ایجاد اشتغال، توسعه فعالیت‌های کشاورزی و افزایش ظرفیت صادرات محصولات غیرنفتی استان نیز نقش داشته باشد.
تولید ۴۰۱۵ تن ماهی خوراکی در البرز
بر اساس گزارش منتشرشده، واحدهای آبزی‌پروری استان البرز در مجموع توانسته‌اند بیش از ۴ هزار تن ماهی خوراکی تولید کنند. این میزان تولید شامل گونه‌های مختلف ماهیان پرورشی است که در واحدهای آبزی‌پروری استان تولید و وارد چرخه مصرف می‌شوند.
یکی از ویژگی‌های آبزی‌پروری در البرز، استفاده از ظرفیت استخرهای دو منظوره کشاورزی است. این شیوه امکان استفاده همزمان از منابع آبی برای فعالیت‌های کشاورزی و پرورش ماهی را فراهم می‌کند و می‌تواند به افزایش بهره‌وری منابع آب و درآمد خانوارهای روستایی کمک کند. پیش‌تر نیز گزارش‌های استانی از فعالیت گسترده واحدهای پرورش ماهی و تولید انواع ماهیان سردآبی و گرم‌آبی در البرز حکایت داشته‌اند.
البرز یکی از قطب‌های تولید ماهیان زینتی کشور است
در کنار ماهیان خوراکی، تولید ماهیان زینتی بخش مهم دیگری از فعالیت‌های شیلاتی البرز را تشکیل می‌دهد. آمار اعلام‌شده از تولید حدود ۱۹ میلیون قطعه ماهی زینتی در استان حکایت دارد؛ ظرفیتی که البرز را در میان مناطق مهم تولید این نوع آبزیان در کشور قرار داده است.
کرج نیز سهم قابل توجهی در این حوزه دارد. بر اساس گزارش اخیر ایرنا، ۱۴ واحد پرورش‌دهنده ماهیان زینتی در شهرستان کرج فعال هستند و سالانه بیش از ۷ میلیون و ۵۰۰ هزار قطعه انواع ماهیان زینتی تولید می‌کنند. بخشی از این تولیدات نیز به بازارهای خارجی، از جمله عراق، راه پیدا می‌کند.
صادرات آبزیان می‌تواند ظرفیت اقتصادی البرز را تقویت کند
توسعه تولید ماهیان زینتی تنها به تأمین بازار داخلی محدود نمی‌شود و صادرات نیز به یکی از بخش‌های قابل توجه این صنعت تبدیل شده است. آمارهای منتشرشده در سال‌های اخیر نشان می‌دهد محموله‌های آبزیان زینتی از البرز به کشورهای مختلف صادر شده و صادرات آبزیان استان نیز روند افزایشی داشته است.
این موضوع می‌تواند برای تولیدکنندگان البرزی اهمیت اقتصادی زیادی داشته باشد؛ زیرا ماهیان زینتی در مقایسه با بسیاری از محصولات کشاورزی، قابلیت عرضه در بازارهای تخصصی و صادراتی را دارند. البته توسعه این بازار به عواملی مانند کیفیت تولید، استانداردهای بهداشتی، بسته‌بندی مناسب، حمل‌ونقل و دسترسی به بازارهای هدف وابسته است.
آبزی‌پروری البرز علاوه بر تولید، اشتغال ایجاد می‌کند
فعالیت‌های شیلاتی فقط به واحدهای پرورش ماهی محدود نمی‌شود و یک زنجیره کامل از تولید تا عرضه را دربر می‌گیرد. واحدهای تکثیر و تولید بچه‌ماهی، مراکز پرورش، مراکز عمل‌آوری و بسته‌بندی و کارخانه‌های تولید خوراک آبزیان از جمله بخش‌های این زنجیره هستند.
به همین دلیل، افزایش تولید ماهی در البرز می‌تواند به شکل مستقیم و غیرمستقیم بر اشتغال در مناطق مختلف استان تأثیر بگذارد. تجربه سال‌های گذشته نیز نشان داده است که توسعه آبزی‌پروری، به‌ویژه در مناطق روستایی، می‌تواند به افزایش درآمد خانوارها و استفاده بهتر از ظرفیت‌های موجود کشاورزی کمک کند.
افزایش تولید ماهی چه اهمیتی برای بازار البرز دارد؟
رشد تولید آبزیان در البرز از چند جهت قابل توجه است. نخست اینکه افزایش تولید ماهی خوراکی می‌تواند بخشی از نیاز بازار استان به منابع پروتئینی را تأمین کند. از سوی دیگر، توسعه پرورش ماهیان زینتی یک فرصت متفاوت برای ایجاد ارزش افزوده و حضور تولیدکنندگان در بازارهای صادراتی ایجاد کرده است.
با توجه به ظرفیت موجود در کرج و دیگر مناطق استان، ادامه سرمایه‌گذاری در فناوری‌های نوین آبزی‌پروری، بهبود مدیریت مصرف آب، ارتقای کیفیت خوراک و توسعه فرآوری و بسته‌بندی می‌تواند نقش مهمی در افزایش بهره‌وری این بخش داشته باشد.
در مجموع، تولید بیش از ۴ هزار تن ماهی خوراکی و حدود ۱۹ میلیون قطعه ماهی زینتی نشان می‌دهد که آبزی‌پروری در البرز دیگر یک فعالیت محدود و کوچک نیست و می‌تواند به عنوان یکی از بخش‌های دارای ظرفیت اقتصادی، اشتغال‌زایی و صادراتی استان مورد توجه قرار گیرد.
