سمیرا حیدرخانی
رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور اعلام کرد که افتتاح مدارس جدید در ایران به رعایت الزامات مناسب‌سازی برای دانش‌آموزان دارای معلولیت وابسته است. بر اساس این تصمیم، مدارسی که استانداردهای لازم برای دسترسی و استفاده دانش‌آموزان دارای معلولیت را رعایت نکنند، نباید افتتاح شوند. این رویکرد با هدف گسترش آموزش فراگیر و فراهم کردن فرصت برابر برای تحصیل همه دانش‌آموزان دنبال می‌شود.
سالار قاسمی، رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور، در گفت‌وگو با خبرگزاری مهر تأکید کرد که مناسب‌سازی مدارس نباید تنها به ساختمان‌ها محدود بماند؛ بلکه محتوای آموزشی، منابع درسی و نیروی انسانی متخصص نیز باید متناسب با نیازهای دانش‌آموزان دارای معلولیت توسعه پیدا کند.
افتتاح مدارس جدید به رعایت استانداردهای مناسب‌سازی وابسته است
سالار قاسمی با اشاره به مصوبه شورای سازمان آموزش و پرورش استثنایی گفت تمام مدارس جدید کشور باید الزامات مناسب‌سازی را رعایت کنند. بر این اساس، افتتاح مدارسی که شرایط لازم را نداشته باشند، امکان‌پذیر نخواهد بود.
مناسب‌سازی فضای آموزشی به این معناست که دانش‌آموزان دارای معلولیت بتوانند با ایمنی و استقلال بیشتری به بخش‌های مختلف مدرسه دسترسی داشته باشند و از امکانات آموزشی استفاده کنند. رعایت این اصول می‌تواند موانع حضور دانش‌آموزان را کاهش دهد و زمینه مشارکت بیشتر آنان را در فعالیت‌های آموزشی و اجتماعی فراهم کند.
مناسب‌سازی مدارس قدیمی نیز باید در اولویت قرار بگیرد
رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور تأکید کرد که این برنامه تنها شامل مدارس تازه‌ساخت نیست و مدارس قدیمی نیز باید به‌تدریج و بر اساس اولویت‌بندی مناسب‌سازی شوند.
ایجاد رمپ برای عبور ویلچر، اصلاح ورودی‌ها، نصب آسانسور در ساختمان‌هایی که به آن نیاز دارند و مناسب‌سازی سرویس‌های بهداشتی از جمله اقداماتی است که می‌تواند دسترسی دانش‌آموزان دارای معلولیت جسمی‌حرکتی را بهبود دهد.
اجرای این اقدامات در مدارس موجود نیازمند برنامه‌ریزی، تأمین اعتبار و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول است. همچنین باید شرایط هر مدرسه و نیازهای دانش‌آموزان آن در تعیین اولویت اجرای طرح‌ها مورد توجه قرار گیرد.
آموزش فراگیر به تغییر فضای مدرسه و محتوای درسی نیاز دارد
به گفته قاسمی، تحقق آموزش فراگیر تنها با مناسب‌سازی ساختمان‌ها امکان‌پذیر نیست. محتوای درسی، منابع آموزشی و شیوه‌های تدریس نیز باید به‌گونه‌ای تنظیم شوند که دانش‌آموزان دارای نیازهای ویژه بتوانند متناسب با شرایط خود از آموزش بهره‌مند شوند.
تأمین نیروی انسانی متخصص نیز از دیگر محورهای این برنامه است. رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی اعلام کرد که در زمینه جذب و تأمین نیروی انسانی، رایزنی‌هایی با مرکز منابع انسانی و سازمان اداری و استخدامی انجام شده است. همچنین هماهنگی با سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور برای بهبود فضاهای آموزشی در دستور کار قرار دارد.
اجرای آزمایشی آموزش فراگیر در سه استان آغاز شده است
رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور از آغاز اجرای آزمایشی طرح آموزش فراگیر در سه استان از ابتدای مهرماه خبر داد. در این طرح، برخی دانش‌آموزان دارای معلولیت که امکان حضور در مدارس عادی را دارند، در کنار سایر دانش‌آموزان تحصیل می‌کنند و در صورت نیاز از حمایت معلمان متخصص بهره‌مند می‌شوند.
هدف از اجرای چنین طرحی، فراهم کردن فرصت حضور در محیط‌های آموزشی مشترک و تقویت تعامل اجتماعی میان دانش‌آموزان است. این تجربه همچنین می‌تواند به آشنایی بیشتر دانش‌آموزان با حقوق افراد دارای معلولیت و افزایش پذیرش اجتماعی کمک کند.
با این حال، موفقیت آموزش فراگیر به فراهم بودن امکانات مورد نیاز، آموزش معلمان و توجه به شرایط فردی هر دانش‌آموز وابسته است. حضور در مدرسه عادی زمانی می‌تواند به فرصت آموزشی مؤثر تبدیل شود که حمایت‌های تخصصی لازم نیز در دسترس باشد.
آموزش تخصصی معلمان برای حمایت از دانش‌آموزان دارای نیازهای ویژه
قاسمی با اشاره به اهمیت توانمندسازی معلمان گفت حرکت به سمت آموزش تخصصی‌تر معلمان در دستور کار قرار دارد. برگزاری دوره‌های آموزشی برای آشنایی با روش‌های تدریس و شیوه تعامل با دانش‌آموزان دارای اوتیسم، اختلالات بینایی و شنوایی و معلولیت‌های جسمی‌حرکتی از جمله محورهای مورد توجه است.
معلمان آموزش‌دیده می‌توانند در شناسایی نیازهای آموزشی دانش‌آموزان و انتخاب روش‌های مناسب تدریس نقش مهمی داشته باشند. در کنار آن، همکاری خانواده‌ها، کادر مدرسه و متخصصان آموزشی برای تداوم تحصیل دانش‌آموزان دارای نیازهای ویژه اهمیت دارد.
حدود ۸۴ هزار دانش‌آموز در آموزش و پرورش استثنایی تحصیل می‌کنند
بر اساس اظهارات رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور، در حال حاضر حدود ۸۳ تا ۸۴ هزار دانش‌آموز در مجموعه آموزش و پرورش استثنایی تحصیل می‌کنند.
به گفته وی، بخشی از دانش‌آموزان در فرایند سنجش بدو ورود شناسایی و برای ثبت‌نام هدایت می‌شوند، اما برخی ممکن است در ادامه مسیر تحصیل به دلایل خانوادگی یا مشکلات دیگر با خطر ترک تحصیل مواجه شوند. از این رو، برنامه‌ریزی برای کاهش بازماندگی از تحصیل و حمایت از خانواده‌های دارای فرزند با نیازهای ویژه همچنان اهمیت دارد.
سرویس رفت‌وآمد دانش‌آموزان مدارس استثنایی رایگان اعلام شد
قاسمی همچنین از رایگان بودن سرویس رفت‌وآمد دانش‌آموزان مدارس استثنایی خبر داد. به گفته او، اعتبار پیش‌بینی‌شده برای سرویس ایاب‌وذهاب این دانش‌آموزان از ۶۰۰ میلیارد تومان به یک‌هزار میلیارد تومان افزایش یافته است.
تأمین رفت‌وآمد مناسب می‌تواند یکی از موانع دسترسی دانش‌آموزان دارای معلولیت به مدرسه را کاهش دهد؛ به‌ویژه برای خانواده‌هایی که به دلیل شرایط جسمی فرزند خود یا فاصله محل سکونت تا مدرسه، با دشواری‌های بیشتری روبه‌رو هستند.
جمع‌بندی
الزام به مناسب‌سازی مدارس جدید، مناسب‌سازی تدریجی مدارس قدیمی، آموزش تخصصی معلمان و اجرای طرح آموزش فراگیر از محورهای اعلام‌شده برای بهبود شرایط تحصیل دانش‌آموزان دارای معلولیت است. تحقق این اهداف به همکاری دستگاه‌های مسئول، تأمین منابع مالی و نظارت بر اجرای استانداردها نیاز دارد.
آموزش فراگیر زمانی به‌طور مؤثر محقق می‌شود که دانش‌آموزان دارای معلولیت، علاوه بر امکان ورود به مدرسه، بتوانند از محیطی ایمن، محتوای آموزشی مناسب و حمایت تخصصی لازم برای ادامه تحصیل برخوردار شوند.
